Δεν είναι συχνό το φαινόμενο τρία πρόσωπα προερχόμενα από την ιδία οικογένεια να αφήνουν ένα δημιουργικό αποτύπωμα σε μια περιοχή.
Μια τέτοια περίπτωση είναι οι Κατσόγιαννοι, ο Νεκτάριος και τα πρώτα του ξαδέλφια κι αδέρφια μεταξύ τους Κώστας και Θωμάς.
Ο συγγραφέας Νεκτάριος Κατσόγιαννος
Ο Νεκτάριος Κατσόγιαννος του Κλεομένη αποτελεί μία ξεχωριστή παρουσία στον χώρο της τοπικής ιστορικής έρευνας των Τρικάλων· έναν άνθρωπο που αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωής του στη σιωπηλή, επίμονη και ουσιαστική υπηρεσία της μνήμης του τόπου. Με το έργο του ως ερευνητής, λαογράφος και συγγραφέας, αναζήτησε τα ίχνη του παρελθόντος όχι μόνο στα αρχεία και στα βιβλία, αλλά και στις αφηγήσεις των ανθρώπων, στις παλιές γειτονιές, στα επαγγέλματα που χάθηκαν, στα σημάδια που άφησε ο χρόνος πάνω στην πόλη και στους ανθρώπους της.
Γεννήθηκε στην Αίγινα το 1937 καταγόμενος από το Μαυρομμάτι Καρδίτσας και, μόλις σε ηλικία τριών ετών, εγκαταστάθηκε στα Τρίκαλα, την πόλη που έμελλε να γίνει ο τόπος της ζωής, της δημιουργίας και της πνευματικής του πορείας. Εκεί έδεσε τη διαδρομή του με την ιστορία μιας πόλης που κουβαλά αιώνες μνήμης, πολιτισμού και ανθρώπινων ιστοριών. Εργάστηκε για 34 χρόνια ως τεχνολόγος μηχανικός στην Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου Τρικκαίων, όμως παράλληλα με την επαγγελματική του πορεία καλλιέργησε με αφοσίωση εκείνο το εσωτερικό κάλεσμα που τον οδηγούσε στη μελέτη και την καταγραφή της τοπικής ιστορίας.
Με υπομονή, επιμέλεια και σεβασμό απέναντι στις πηγές, περιπλανήθηκε σε αρχεία, παλιές εφημερίδες, ιδιωτικές συλλογές και φωτογραφικά τεκμήρια, ενώ παράλληλα αναζήτησε τη ζωντανή μαρτυρία των ανθρώπων που κράτησαν μέσα τους κομμάτια από το παρελθόν. Μέσα από αυτή τη μακρά αναζήτηση δεν συγκέντρωσε απλώς στοιχεία· συνέθεσε ψηφίδες μιας συλλογικής μνήμης, δίνοντας φωνή σε εποχές, πρόσωπα και στιγμές που κινδύνευαν να χαθούν στη λήθη.
Η συγγραφική του πορεία αποτελεί σημαντική συμβολή στη γνωριμία με το ιστορικό και κοινωνικό πρόσωπο των Τρικάλων. Στα έργα του, όπως «Τα Τρίκαλα και οι συνοικισμοί τους», «Τα παραδοσιακά επαγγέλματα στα Τρίκαλα», «Τωρινά και περασμένα – Και τα παλιά στέκια των Τρικάλων», «Οδωνυμικά», «Οι συγκοινωνίες στο πέρασμα του χρόνου», «Τα Τρίκαλα άλλοτε και τώρα», «Οι ανατολικοί παραπόταμοι του Πηνειού στο νομό Τρικάλων», «Το Φρούριο, το Ρολόι και το Βυζαντινό Υδραγωγείο των Τρικάλων», «Το παλιό μπεζεστένι (Καπάν) των Τρικάλων» και «Το ημερολόγιο της Κατοχής του Γιώργου Παπαϊωάννου», αναδεικνύονται πλευρές της ζωής της πόλης που συχνά μένουν αθέατες: οι δρόμοι και οι συνοικίες, οι άνθρωποι του μόχθου, οι συνήθειες, τα κτίσματα και οι μικρές καθημερινές ιστορίες που συνθέτουν την ψυχή ενός τόπου.
Η προσφορά του δεν περιορίζεται στην παράθεση ιστορικών γεγονότων. Στις σελίδες του αναζητά κανείς τον παλμό μιας άλλης εποχής· τη φωνή των ανθρώπων, την ατμόσφαιρα των παλιών γειτονιών, τη μνήμη των χώρων που άλλαξαν μορφή αλλά δεν έπαψαν να κατοικούν στη συλλογική συνείδηση. Η ιστορία, μέσα από τη δική του ματιά, δεν είναι μόνο ημερομηνίες και γεγονότα· είναι ανθρώπινες διαδρομές, βιώματα και στιγμές που συνδέουν το χθες με το σήμερα.
Παράλληλα με το συγγραφικό και ερευνητικό του έργο, ο Νεκτάριος Κατσόγιαννος επιδίωξε να μεταδώσει τη γνώση και την αξία της ιστορικής μνήμης στις νεότερες γενιές, μέσα από ομιλίες, παρουσιάσεις και επαφές με σχολεία και πολιτιστικούς φορείς. Η συμβολή του αναγνωρίστηκε από τον Φιλολογικό, Ιστορικό, Λογοτεχνικό Σύνδεσμο Τρικάλων (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.), ο οποίος τίμησε την πολυετή προσφορά του στη μελέτη και ανάδειξη της ιστορίας του τόπου.
Ο Νεκτάριος Κατσόγιαννος συγκαταλέγεται στους ανθρώπους εκείνους που εργάστηκαν χωρίς θόρυβο, αλλά με βαθιά συνέπεια και αίσθημα ευθύνης απέναντι στον τόπο τους. Το έργο του αποτελεί μια γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν· ένα πολύτιμο αποτύπωμα μνήμης που επιτρέπει στις επόμενες γενιές να γνωρίσουν όχι μόνο τι υπήρξε, αλλά και τι σημαίνει να ανήκεις σε έναν τόπο.
Γιατί η ιστορία μιας πόλης δεν γράφεται μόνο στα μεγάλα γεγονότα. Γράφεται στα πρόσωπα, στις φωνές, στα μικρά σημάδια της καθημερινότητας και στους ανθρώπους που αφιερώνουν τη ζωή τους για να τα διασώσουν. Και ο Νεκτάριος Κατσόγιαννος υπήρξε ένας από αυτούς τους αθόρυβους φύλακες της μνήμης των Τρικάλων.
Ο αιωροπτεριστής Κώστας Κατσόγιαννος
Ο Κώστας Κατσόγιαννος του Σεραφείμ, γεννημένος το 1944 στο Μαυρομμάτι Καρδίτσας, υπήρξε ο πρωτοπόρος του αεραθλητισμού στην Ελλάδα, ένας αυτοδίδακτος «Δαίδαλος» που μετέτρεψε το όνειρο του σε πτήση. Γνωστός στην ιστορία του αεραθλητισμού ως ο «Ιπτάμενος Αγρότης», κατάφερε να ξεκινήσει από τα χωράφια της θεσσαλικού κάμπου να φτάσει μέχρι τις οθόνες του παγκόσμιου κινηματογράφου.
Παρατηρώντας αεροπορικά ρεπορτάζ και φωτογραφίες σε περιοδικά της εποχής, Ο Κώστας ανέπτυξε μια ακατανίκητη εμμονή με την πτήση. Χωρίς εξειδικευμένες γνώσεις, σχολές εκπαίδευσης ή έτοιμο εξοπλισμό στην Ελλάδα, ο Κατσόγιαννος λειτούργησε ως γνήσιος, εμπειρικός επιστήμονας χρησιμοποίησε κοινούς σωλήνες και πανιά που έραβε με μια απλή οικιακή ραπτομηχανή για τη δημιουργία πτερύγων. Μελετούσε την αεροδυναμική στην πράξη. Έκανε τις πρώτες ρισκοκίνδυνες δοκιμές, καταγράφοντας τις αστοχίες και βελτιώνοντας συνεχώς τις κατασκευές του των «αετών» του.
Το 1980 η Ελλάδα βρέθηκε στο επίκεντρο της παγκόσμιας κινηματογραφικής παραγωγής. Η περιοχή των Μετεώρων, αποτέλεσε το σκηνικό για τα γυρίσματα της ταινίας του James Bond «Για τα μάτια σου μόνο» (For Your Eyes Only).
Η παραγωγή αναζητούσε έναν ικανό αιωροπτεριστή να πραγματοποιήσει τις απαιτητικές εναέριες σκηνές πάνω από ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά τοπία του κόσμου. Ο Κώστας Κατσόγιαννος επιλέχθηκε για αυτή την ιδιαίτερη αποστολή. Με τον «αετό» του πέταξε ανάμεσα στους επιβλητικούς βράχους, πραγματοποιώντας τις εναέριες σκηνές που απαιτούσαν ακρίβεια, εμπειρία και ψυχραιμία. Ως κασκαντέρ-αντικαταστάτης του Ρότζερ Μουρ στις σκηνές πτήσης, συνέδεσε το όνομά του με μία από τις πιο αναγνωρίσιμες κινηματογραφικές εικόνες της εποχής.
Οι πτήσεις αυτές ανέδειξαν διεθνώς τη μοναδική φυσιογνωμία των Μετεώρων. Οι εικόνες των βράχων, των μοναστηριών και του ανθρώπου που κινούνταν ελεύθερα στον αέρα ταξίδεψαν σε εκατομμύρια θεατές σε όλο τον κόσμο, συμβάλλοντας στην παγκόσμια αναγνωρισιμότητα της περιοχής. Η διεθνής προβολή των Μετεώρων ενίσχυσε την τουριστική τους αξία και ανέδειξε νέες δυνατότητες για δραστηριότητες που συνδέονται με τη φύση, την περιπέτεια και τον αθλητισμό και ενίσχυσε την οικονομική δραστηριότητα στην τοπική κοινωνία.
Ο Κώστας Κατσόγιαννος κυριάρχησε στους αιθέρες την δεκαετία του 1970 καθώς και στις ειδήσεις τις εποχής ως τις 9 Μαΐου 1986 όπου την ημέρα εκείνη, η αφοβία και το πάθος του για την πτήση αποδείχθηκαν μοιραία. Μια βλαβη στον «αετό» του την όποια δεν εκτίμησε σωστά και επισκεύασε πρόχειρα υποτιμώντας τον κίνδυνο ήταν η αιτία πτώσης του κατά την διάρκεια πτήσης από μεγάλο ύψος και τον βαρύ τραυματισμό του. Μετά από σκληρή μάχη 20 ημερών στο νοσοκομείο, υπέκυψε στα τραύματά του. Όμως δεν ξεχάστηκε ποτέ, προς τιμήν του καθιέρωσαν τα «Κατσογιάννεια», έναν ετήσιο ιστορικό θεσμό πλέον που αεροαθλητισμού.
Ο ποιητής Θωμάς Κατσόγιαννος
Ο Κώστας Κατσόγιαννος του Σεραφείμ, γεννημένος το 1948 στο Μαυρομμάτι Καρδίτσας, αξιωματικός της πολεμικής αεροπορίας εν αποστρατεία, απόφοιτος της ΣΤΥΑ με ειδικότητα ελεγκτής αναχαιτίσεων.
Έγραψε τις ποιητικές συλλογές «Στο ταξίδι της αλήθειας», «Μακριά θέλω να βλέπω», «Όνειρα και επιθυμίες» και το βιβλίο «Κώστας Κατσόγιαννος - Ο θρύλος του αιωροπτερισμού».
Σχετικά με την ποίηση είναι γεγονός ότι υπάρχουν ποιητές που αναζητούν τη δύναμη του λόγου μέσα από την πολυπλοκότητα των εικόνων και των συμβολισμών. Υπάρχουν, όμως, και εκείνοι που επιλέγουν τον δρόμο της απλότητας, πιστεύοντας ότι η ποίηση μπορεί να αγγίξει τον άνθρωπο με απλότητα. Στη δεύτερη αυτή κατηγορία εντάσσεται ο Θωμάς Κατσογιάννου.
Τα ποιήματά του περιστρέφονται γύρω από σταθερούς άξονες: την ελπίδα, την αξιοπρέπεια, τη δύναμη της ψυχής, την ειρήνη, την αλληλεγγύη και την πίστη στον άνθρωπο. Συχνό σκηνικό ο αέρας, ο ουρανός, το πέταγμα, η φύση ίσως υποσυνείδητα επηρεασμένος από την επαγγελματική διαδρομή του αλλά κι από την ιστορία του αδελφού του.
Η γραφή του χαρακτηρίζεται από απλότητα, ρυθμό και εμφανή διάθεση να παραμείνει κοντά στον αναγνώστη. Δεν πρόκειται για μια ποίηση που επιδιώκει να εντυπωσιάσει με περίτεχνες λεκτικές κατασκευές. Αντίθετα, αναζητά την ουσία μέσα από έναν λόγο άμεσο, προσιτό και λαϊκό. Ο ποιητής συνομιλεί με τον αναγνώστη, τον προτρέπει να αντισταθεί στην απογοήτευση ακόμη κι όταν οι συνθήκες μοιάζουν αντίξοες.
Σημαντικό γνώρισμα της γραφής του είναι η πίστη ότι ο άνθρωπος μπορεί να υπερβεί τις δυσκολίες χωρίς να απεμπολήσει τις ηθικές του αξίες. Μέσα από αυτή τη διαδρομή αναδεικνύεται ένας δημιουργός που βλέπει την ποίηση όχι ως άσκηση τεχνικής, αλλά ως ανάγκη επικοινωνίας. Ξεχωρίζει επίσης ο έντονος ανθρωπιστικός χαρακτήρας των ποιημάτων του κι ο λυρικός χαρακτήρας τους.
Στο έργο του υπενθυμίζει ότι η ανθρώπινη αξία δοκιμάζεται και επιβεβαιώνεται μέσα από τη στάση ζωής. Η χρήση της ομοιοκαταληξίας προσδίδει μουσικότητα, ενώ η γλώσσα παραμένει καθαρή και ανεπιτήδευτη. Σε ορισμένα σημεία, το μήνυμα προηγείται της ποιητικής εικόνας και ίσως ανατρέπει τη συνήθη τάξη πραγμάτων και τελικά ίσως είναι το στοιχείο που προσδίδει στη γραφή του τη δική της διακριτή ταυτότητα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου